Dyslexie is geen probleem, maar een kans

DE FEITEN OVER DYSLEXIE

FEIT #1: SCHAAMTE IS DE GROOTSTE UITDAGING VAN DYSLEXIE

Bij Dyslexie richt de meerderheid zich vooral op het lezen en schrijven waar ze zich op schaamte zouden moeten focussen. Schaamte is het gevoel dat je onwaardig bent door iets wat je bent. Het is anders dan schuld, wat je slecht voelen is over iets wat je gedaan hebt, zoals stelen. Gershen Kaufman, PhD, een befaamd psycholoog op het gebied van schaamte gelooft dat Schaamte bij kinderen met een taalprobleem net zo intens wordt ervaren als schaamte bij kinderen die incest hebben meegemaakt. Dyslectische kinderen wordt namelijk het gevoel gegeven niet normaal te zijn.

Maar wat is normaal? Normaal is een woord wat veel verborgen waarde en morele oordelen met zich meedraagt. Goed kunnen lezen en schrijven is vereist voor schoolwerk. Wanneer een kinds leven draait om school, waar het gezien wordt als een kind met tekortkomingen, kan het leven al vroeg negatieve ervaringen opleveren. Als je slecht bent in iets wat een van de belangrijkste dingen in het leven is, in dit geval lezen op school, begin je aan te nemen dat jij het probleem bent. Je doet er alles aan om het te verbergen. Dat is schaamte. Schaamte, en vooral de energie die gaat in het verbergen van dingen, kost heel veel tijd. Een luxe die de meeste moeilijkere lezers niet hebben. 

De sleutel tot success voor iemand met dyslexie is om hun sterkere en mindere punten te begrijpen en die te accepteren. Dat ze het niet willen verbergen van de buitenwereld. Dit kan heel eng zijn en je moet het niet allemaal tegelijk willen doen. Om schaamte om te draaien moet je de feiten begrijpen om zo langzaam je verhaal aan de rest van de wereld te gaan vertellen. 

FEIT #2: DYSLEXIE KOMT NIET DOOR VERKEERDE ONDERSTEUNING VAN OUDERS

Vaak laat de omgeving ouders geloven dat hun kinds dyslexie op een of andere manier hun schuld is. Dyslexie is als je kinds lengte, je genen spelen een grote rol maar niet wat je doet. Dyslexie komt vaak in families voor maar dat is zeker niet altijd het geval. Naast genen zijn er ook een uitzonderlijk aantal voorbeelden van dyslexie door hoofdletsel.

FEIT #3: 35% VAN DE ZELFSTANDIG ONDERNEMERS IN AMERIKA IS DYSLECTISCH

Deze cijfers komen uit een recente studie van Cass business school in London. Gegeven dat ongeveer 10% van de totale bevolking dyslectisch is blijkt dit een onverwacht hoog percentage.  Onderzoek laat ook zien dat deze ondernemers snellere groei cijfers voor hun bedrijven bereiken.  

Zo ook deze dyslectisch ondernemers die naar buiten zijn gekomen over hun dyslexie. Richard Branson, Charles Schwab, John Chambers (oud-CEO van Cisco Cisco systems), Ingvar Kamprad (oprichter IKEA), Ralph Lauren, Steven Spielberg.

FEIT #4: DAT JE DYSLECTISCH BENT BETEKENT NIET DAT JE DOM OF LUI BENT 

Helaas associëren veel leraren een taalbeperking nog steeds met een leerbeperking. Maar niet alleen leraren, ook klasgenoten kunnen extreem hard zijn met hun uitspraken zoals “je bent dom”. 

Als een beperking niet zichtbaar is kan je het niet toewijzen aan een specifiek fysiek probleem. Veel mensen zeggen dan ook nog steeds dat je maar harder moet werken! Het ironische is dat dyslectisch kinderen en volwassen vaak drie keer zo hard werken om bij te kunnen blijven. Veel dyslectici worden, ook op latere leeftijd nog, diep geraakt bij de woorden “je moet beter je best doen”. 

FEIT #5: ER ZIJN MEERDERE MANIEREN OM TE LEZEN

Er zijn drie manieren om te lezen;  Oog-lezen, oor-lezen en vinger-lezen. 

Met dyslexie zal je nooit zo goed lezen met je ogen als je leeftijdgenoten en dat is ok. Wel moet iedereen een goede  woordenschat en ideeën ontwikkelen om succesvol te zijn. Als iemand blind is het normaal dat iemand leest met audioboeken of braille. Niemand zou ooit denken dat blinde kinderen lui zijn of dom omdat ze niet met hun ogen lezen. Wanneer je naar audio luistert is het oor-lezen. Het is, nog, niet wat door de meeste als lezen wordt gezien maar dat maakt niet uit. Het is leren!

Wij geloven zeker dat we moeten proberen door middel van remedial teaching om zo de beste lezer uit een kind te halen dat er in zit! Tegelijk moeten we een kind ook laten zien dat er meerdere manieren van lezen zijn. 

FEIT #6: HET IS BETER OM JE KIND TE VERTELLEN DAT HET DYSLECTISCH IS

Nog regelmatig kiezen ouders en leraren ervoor om een kind niet te vertellen dat ze dyslectisch zijn. Wanneer het geheim wordt gehouden en het kind erachter komt is de kans groot dat hij/zij denkt dat het iets is om zich voor te schamen. Ook bij een jong kind is het het beste om ze zoveel mogelijk over dyslexie te vertellen. Wanneer een kind snapt hoe zijn/haar brein anders werkt dan bij leeftijdgenoten is de kans op schaamte en een laag zelfbeeld een stuk lager. 

FEIT #7: DYSLEXIE IS NIET IETS WAAR JE OVERHEEN GROEIT

“Hij leert wel om te lezen zoals iedereen. Geef hem gewoon een paar maanden.” of “Vroeger had ik Dyslexie” 

Dit zijn veel gehoorde uitspraken over dyslexie wanneer er weinig kennis is van wat dyslexie echt is. Het is waar dat kinderen op verschillende leeftijden leren te lezen, dyslexie is een verschil in de hersenen waardoor dit niets met leeftijd te maken heeft. Je leert met je dyslexie omgaan en je hoeft op latere leeftijd vaak geen dictee of spellingstoets meer te maken waardoor het minder op zal vallen. Toch zal je altijd dyslectisch blijven en dat is prima! 

FEIT #8: DYSLEXIE IS OP BEPAALDE VLAKKEN EEN BEPERKING 

Veel mensen hebben weerstand tegen het gebruik van het woord beperking om dyslexie te omschrijven. Ja, de term leerbeperking is niet echt attracief. Het echte probleem ligt in het woord leren. We hebben een beperking die gerelateerd is aan text en cijfers, niet aan leren.   

We zouden over het stigma heen moeten komen dat we voelen bij het woord beperking. We hebben allemaal zwakkere punten welke we moeten accepteren en over durven praten. Dat je een beperking hebt betekent niet dat je incapabel bent. Het betekent slechts dat je op bepaalde vlakken wat meer moeite hebt dan andere. 

FEIT #9: OVER DYSLEXIE PRATEN HEEFT OP LANGE TERMIJN VOORDELEN

Er zijn veel voorbeelden van kinderen die hun dyslexie proberen te verbergen door zich te overtreffen of door het nemen van onnodige risico’s. De tiener die net iets te stoer op een motor doet om zijn vrienden te laten zien dat hij lef heeft. De vrouw die met haar drie dubbele zwarte band in jujitsu, iemands botten breekt tijdens een wedstrijd om te laten zien dat ze de beste is. Dit soort gevallen laten zien dat het verbergen van dyslexie negatieve gevolgen kan hebben voor de toekomst. 

Een kind kan veel gelukkiger zijn als de ouders dyslexie accepteren voor wat het is. Help kinderen om hun sterke punten te ontwikkelen in plaats van je te laten tegenhouden door de beperkingen. 

FEIT #10: AUDIO BOEKEN ZIJN EEN HELLINGBAAN NAAR EEN BOEK 

Ouders maken zich vaak zorgen wanneer hun kind op jonge leeftijd audioboeken gebruiken. Hij zal niet leren lezen want hij is afhankelijk van “zijwieltjes”. Deze alternatieven om aan informatie te komen zijn geen zijwieltjes maar een hellingbaan. Het uiteindelijke doel is het verwerken van informatie om zo uiteindelijk success te kunnen behalen. 

Klik hier voor meer informatie over audioboeken en technologie. 

FEIT #11: DYSLEXIE KOMT IN IEDER LAND EN IEDERE CULTUUR VOOR

Dyslexie komt in ieder land voor. 

Interessant genoeg kan dyslexie in verschillende onderdelen van de hersenen voorkomen afhankelijk of een taal karakter of letter gedreven is. Moeite met geschreven tekst is niet alleen over letters en woorden. Het heeft ook te maken met volgorde bewaren van symbolen en concepten. 

FEIT #12 HULPMIDDELEN IN DE KLAS VERLAAGD HET NIVEAU NIET

Veel leraren zijn nog wat ouderwets als het gaat om hulpmiddelen in de klas. Ze hebben het idee dat het spieken is en dat kinderen de verwachte standaard niet halen wanneer ze technologie gebruiken. Ook kinderen zelf hebben vaak schaamte bij het gebruik van deze hulpmiddel doordat ze anders zijn dan de rest. 

 Er wordt ook nog heel veel waarde gehecht aan toetsen zoals CITO terwijl dit een slechte voorspeller voor het echt niveau van een kind met dyslexie. Als je kinderen met dyslexie zou meten op hun veerkracht of pro-activiteit dan zou je veel meer weten over hun capaciteiten voor de toekomst. 

FEIT #13 ALS JE DYSLECTISCH BENT, BEN JE NIET STUK 

Er is geen medicijn voor dyslexie want er is geen ziekte. Als je kind dyslectisch is kan er een punt komen dat proberen te lezen zoals niet dyslectici erg ineffectief wordt. Gelukkig kunnen we, met de moderne technologie, altijd ons belangrijkste doel, LEREN, behalen

FEIT #14 DYSLEXIE IS GEEN GAVE EN GEEN VLOEK

Het tegenovergestelde van “dyslexie betekent dat je dom bent” is dat dyslexie een gave is. Onderzoek laat een hoop positieve eigenschappen zien bij dyslexie en die moeten kinderen ook inzien. Probeer niet om hierdoor de moeilijke punten te verbloemen. Niet kunnen oog-lezen is zeker nog een probleem in de huidige maatschappij. Dyslexie is geen vloek en geen gave. Het is gewoon een karaktertrek. 

Door dyslexie een gave te noemen legt het ook weer een druk op mensen. Het creëert verwachtingen dat iedereen exceptioneel zou moeten zijn.  De kracht ligt in het begrijpen en toegeven van je sterke en zwakke punten.

FEIT #15 DYSLEXIE KOMT NET ZO VAAK VOOR BIJ JONGENS ALS BIJ MEISJES

Vanuit het verleden wordt er vaak gezegd dat dyslexie meer bij jongens voorkomt dan bij meisjes. Meerdere onderzoeken laten nu zien dat dit niet klopt en de verdeling gelijk ligt. Jongens krijgen wel vaker extra ondersteuning. De reden is dat jongens, die gefrustreerd zijn door moeite op school zich vaker gaan misdragen. Meisjes worden over het algemeen juist rustiger. Het gevolg is dat meisjes vaak over het hoofd worden gezien.